De werkelijke betekenis van winnen...

Observatie-instrument voor gedrag van de trainer-coach

De CBAS is oorspronkelijk geconstrueerd om het gedrag van trainer-coaches van jeugdsporters te kunnen beoordelen. Al in de beginfase van een decennia-durend onderzoek van de Amerikaanse sportwetenschappers Frank L. Smoll en Ronald E. Smith (University of Washington, Seattle, USA) werd de CBAS ontwikkeld (Smith, Smoll & Hunt, 1977; The Research Quarterly, 48(2), 401-407). Inmiddels is het binnen de sportwetenschap een van de meest gebruikte instrumenten om gedrag van trainer-coaches mee vast te leggen en te beoordelen.
Het instrument is onderverdeeld in twee basale categorieën: gedrag van de trainer-coach als reactie op gedrag van de sporter (hieronder: A), en spontaan gedrag van de trainer-coach (B).

Klik hier door naar de tabel met de categorieën van de CBAS.

Een goede coach zou zich volgens Smoll en Smith vooral reactief moeten gedragen, en in die reacties niet negatief, straffend moeten optreden. In onderzoek bij trainer-coaches van jeugdige Amerikaanse honkballers werd vastgesteld dat de trainer-coaches zich vooral spontaan bleken te gedragen. Klik hier door naar de tabel met de resultaten van het Amerikaanse onderzoek.
Om trainer-coaches te leren hoe zich effectiever te gedragen hebben Smoll en Smith een trainingsprogramma ontwikkeld. Dat programma heette aanvankelijk 'Coach Effectiveness Training' (CET) en staat sinds kort bekend als 'Mastery Approach to Coaching' (MAC).

Het CET-programma is wetenschappelijk onderzocht op de doelmatigheid, en is daarin uniek: er zijn geen andere trainingsprogramma's waarvan de werking wetenschappelijk is vastgesteld. Uit het onderzoek naar het effect van CET op het gedrag van trainer-coaches bleek allereerst dat het aanreiken van 'nieuw' gedrag bij de trainer-coach het gewenste effect had op de sporter: trainer-coaches kunnen dus leren om zich op de beoogde, effectievere manier te gedragen.

Verder bleek dat de sporter zijn trainer-coach beoordeelt onafhankelijk van het wedstrijd-resultaat - de 'win-lost record' of de stand op de ranglijst maakt een trainer-coach in de ogen van de sporter niet beter of slechter.
Bij de effectieve trainer-coaches (de CET-getrainde trainer-coaches) bleek dat het zelfvertrouwen van de sporters toenam, dat er minder faalangst bij de sporters bleek te bestaan en dat er beduidend minder 'drop-out' optrad (dit is: stoppen met de sport na afloop van het seizoen). Ook name de groepscohesie toe.
Een samenvatting van het CET-programma is op een zeer toegankelijke en concrete manier weergegeven in de brochure 'Coaches who never lose...' (Smoll & Smith, 1977; Warde Publishers). Merk op dat de indeling van de CBAS terugkomt in de structuur van de brochure. Met steun van VWS (directie Sport) is een Nederlandse vertaling tot stand gebracht: 'Coaches die nooit verliezen' (2000). De rechten voor de Nederlandse vertaling zijn in handen van de Amsterdamse stichting HQ&P (Human Quality & Performance).

De Nederlandse Volleybalbond (NeVoBo) maakt zich sterk om in haar opleidingen van jeugdige talenten met name trainer-coaches te hebben die zich gedragen als effectieve coaches. De volleybalbond zoekt dus trainer-coaches die op de juiste wijze te reageren op gedrag van de sporter. Binnen de NVS (Nederlandse Volleybal School) wordt aan de sporters die voor de NVS geselecteerd zijn extra training gegeven, in aanvulling op de training die door de eigen club wordt verzorgd. In een uitgebreid onderzoek naar het leerklimaat binnen de NVS is onder andere het gedrag van een zestal trainer-coaches van de NVS met behulp van de CBAS onder de loep genomen. De resultaten bevestigden de uitgangspunten van de volleybalbond: de NVS-trainer-coaches gedragen zich zoals door de bond van hen verwacht werd. Het verschil tussen de Amerikaanse honkbal-trainer-coaches en de Nederlandse volleybal-trainer-coaches kan ook beschouwd worden als het verschil tussen minder effectieve (lees: ongetrainde, of niet-CET-getrainde) trainer-coaches en effectieve trainer-coaches. Klik hier door naar de tabel met de resultaten van de Nederlandse en de Amerikaanse trainer-coaches.