De werkelijke betekenis van winnen...

Het is een nieuwsfeitje op het eind van januari, en in het begin van februari 2015: een eredivisie-voetballer slaat een medespeler tijdens de training. De klap blijkt later, in het ziekenhuis, een gebroken kaak te hebben veroorzaakt. Er is wat gesteggel in de media over de straf die de slaande speler zou moeten krijgen, maar ook over de trainer-coach die de slaande speler ‘gewoon’ mee laat doen in de eerstvolgende competitiewedstrijd, enkele dagen later. De geslagen speler is naar verluidt voor zes weken uitgeschakeld… Het conflict betreft twee brood-voetballers, jong nog, maar wel allebei elke dag als ‘professional’ met voetbal bezig. 

In 1986 komt het boek uit van David Hemery (een Olympische gouden-medaille-winnaar, 400m horden, Mexico, 1968): The pursuit of sporting excellence: A study of sport’s highest achievers. In 295 pagina’s wordt verslag gedaan van de antwoorden op ruim 80 vragen die aan 63 wereldtoppers zijn voorgelegd. De onderzoeksgroep bestaat vooral uit mannen, afkomstig van 21 takken van sport (zowel uit teamsporten als uit individuele sporten), uit elf landen. Hoofdstuk 14 gaat over ‘Concentration and control’. Het blijkt dat, zonder uitzondering (dus 100% van de onderzoeksgroep), deze topsporters een sterke emotionele intensiteit nodig achten voor sportieve prestaties, maar, voegen ze toe, die moet wel onder controle blijven: “If there is intensity without self-control, either players erupt and are doomed to disqualifications, bookings, penalties or fines or they ‘choke’, cracking up under the pressure of the occasion.” (p. 128).

Topsport wordt dus niet zozeer gekenmerkt door emotie, maar juist door GECONTROLEERDE emotie. De slaande voetballer maakt in zijn gedrag duidelijk dat hij eigenlijk nog geen ‘professional’ is zolang hij zijn eigen emoties niet de baas kan…

In 2014 deed zich een incident voor waar feitelijk hetzelfde gebeurde; een voetballer verliest, tijdens een wedstrijd op het WK, de controle over de eigen emoties. De kranten stonden er vol van: een voetballer die voor de derde keer in zijn professionele voetballoopbaan een tegenstander bijt. Het is een hit op YouTube: ‘Luis Suarez All 3 Bites’. In 2014 verscheen een biografie (‘Suárez’, van de hand van de Italiaan Luca Caioli) en kwam een auto-biografie uit (‘Luis Suárez’ van de Engelsen Peter Jonson en Sid Lowe). Paul Onkenhout schreef over beide boeken een recensie (De Volkskrant, 15 november 2014).

Wat mij vooral intrigeert is het perspectief van de verantwoordelijke coach. De eerste beet vond plaats terwijl de speler onder contract stond bij Ajax. Paul Onkenhout geeft dat in zijn recensie als volgt weer: “Ajax-trainer Martin Jol, een overlever met ordinaire trekjes, probeerde grappig te zijn en sprak vergoelijkend over een liefdesbeet.” Trainer Jol nam in de media, dus in alle openbaarheid, geen afstand van de belachelijk grove overtreding van zijn speler, sprak ook nergens over ongecontroleerde emotie, maar koos ervoor om het incident te bagatelliseren en nam de speler openlijk in bescherming. De speler zelf zei voor de camera’s geen spijt te voelen, suggereerde zelfs dat de tegenstander hem eerder iets had aangedaan (de tekst is goed verstaanbaar in het Nederlands uitgesproken in het eerder genoemde YouTube-filmpje).

Tijdens het WK voor landenteams (dat in juni-juli 2014 gehouden werd in Brazilië) beet Suárez in de wedstrijd tegen Italië zijn tegenstander. De scheidsrechter ontging het voorval, maar de televisiebeelden legden het incident haarscherp vast. In een artikel daags na het voorval in NRC Handelsblad (25 juni 2014), onder de titel: Italië verliest van Uruguay in ‘de strijd tegen de vampiers’, komen allerlei betrokkenen aan het woord. Suárez zelf spreekt van een botsing. Een ploeggenoot van Suárez haalt verbaal uit naar de gebeten tegenstander: die zou Suárez erbij hebben willen lappen. En dan staat er: “Zijn bondscoach, Oscar Tabárez, nam hem na het gewonnen, cruciale duel tegen Italië in bescherming - zonder de beelden te hebben gezien overigens. ‘Wij verdedigen hem, want dit is het WK, en daar gaat het niet om goedkope moraliteit.’ “  Ook goed passend in het beoogde beeld: “En de Uruguyaanse krant El Observador noemt de beetafdruk bij Chiellini  (de Italiaan die gebeten werd, JvR) ’een moedervlek’.”

De speler is even de controle over zichzelf kwijt, doet iets dat volstrekt niet door de beugel kan, maar de verantwoordelijk leidinggevende, de bondscoach van Uruguay, zegt dat het erbij hoort, op dit niveau. Kennelijk mag sport ook ongecontroleerde emotie zijn. De sporter als ongeleid projectiel: je weet nooit waar en wanneer de kogel inslaat of de bom explodeert… Sport is toch emotie?

                                                                                                                             Wordt vervolgd…

                                                                                                                                             JvR (jan,mrt,mei2015)